Friday, September 14, 2012

Wat als er geen vakbonden meer zijn

Wat als er geen vakbonden meer zijn? Veel mensen zullen het niet eens merken als de vakbeweging sterft – maar de gevolgen ervan zullen ze wel merken, waarschuwt Harold Meyerson, een journalist die veel over het onderwerp heeft gepubliceerd.
Op veel plekken in Amerika is de vakbeweging al goeddeels verdwenen. Daar zijn verschillende oorzaken voor. Vakbonden zijn tekortgeschoten als het gaat om het organiseren van de groeiende dienstensector. Bedrijven zijn steeds agressiever geworden. In 1950 werd een half procent van werknemers die zich proberen te organiseren ontslagen; in de jaren negentig was dat gestegen naar bijna 5%. De overheid treedt nauwelijks op tegen de repressie waarmee bedrijven vakbondsrechten onderdrukken.
Het belang van vakbonden voor werknemers valt in Amerika eenvoudig te zien, omdat de resultaten van collectieve onderhandelingen niet automatisch voor een hele sector verbindend worden verklaard. In steden waar de meeste hotels georganiseerd zijn, zoals New York en San Francisco, verdienen housekeepers meer dan 15 euro per uur. In steden waar ongeveer de helft georganiseerd is, zoals Los Angeles, is dat ongeveer 11,50. In steden waar vakbonden geen positie hebben in de hotels verdienen housekeepers nauwelijks meer dan het minimumloon, ruim 5,50 euro.
Naarmate de vakbonden zwakker worden, wordt ook de positie van werknemers zwakker, en daarmee groeit de ongelijkheid. De groeiende rijkdom aan de top gaat ten koste van de salarissen, die een steeds kleiner deel van het nationaal inkomen vormen, ondanks het feit dat werknemers steeds productiever worden.
Als emancipatiebeweging vormen de vakbonden een belangrijke tegenmacht tegenover de macht van bedrijven, ook in de politiek. De gevolgen daarvan worden onvoldoende onder ogen gezien:

Links Amerika dacht dat de arbeidskwestie tijdens de jaren van naoorlogse voorspoed was opgelost en heeft vervolgens helemaal niet meer nagedacht over de arbeidskwestie. Daarmee negeerde het de machtsverhoudingen: de economische en politieke macht die zich in het kapitalisme aan de top concentreert als de vakbonden zwak zijn en regulering verwaterd is.


Wat er in Amerika gebeurt, kan je niet één op één naar Europa vertalen. Hier zijn de arbeidsverhoudingen sterk geïnstitutionaliseerd, waardoor de gevolgen van veranderende machtsverhoudingen minder snel zichtbaar worden. Dat wil niet zeggen dat die veranderingen zich hier niet voordoen. Ook hier moet links zich afvragen: wat gebeurt er als de vakbeweging verdwijnt.

Hier de analyse van Harold Meyerson, en hier vraagt hij aan vier vakbondsleiders wat er moet gebeuren.


No comments: