Sunday, November 27, 2011

Globalisering, politiek en de toekomst van de vakbonden

Sinds 1980 is de organisatiegraad van vakbonden in bijna alle rijke landen gedaald. In dezelfde periode is het aandeel werknemers dat onder een cao valt in veel landen gedaald, maar in sommige landen gestegen. Vooral in de landen op het Europese vasteland is er een kloof tussen lidmaatschap en cao-dekking, als gevolg van regelgeving die zorgt dat veel niet-leden toch onder een cao vallen.
John Schmitt en Alexandra Mitukiewicz van de Amerikaanse progressieve denktank CEPR stellen dat deze cijfers vraagtekens plaatsen bij de veronderstelling dat ‘vakbonden onverenigbaar zijn met de opkomende, steeds meer geglobaliseerde, hightech diensteneconomie’. Al deze landen hebben te maken met globalisering. Als de globalisering een groot effect zou hebben op vakbonden, dan zouden vergelijkbare uitkomsten te verwachten zijn geweest in al deze landen, maar dit is niet het geval, voeren ze aan. De redenering is niet helemaal waterdicht, maar sommige eerdere onderzoeken hebben ook vraagtekens geplaatst bij het veronderstelde effect van de globalisering op vakbonden.
Volgens Schmitt en Mitukiewicz kunnen veranderingen in cao-dekking en organisatiegraad beter worden begrepen in relatie met het politieke stelsel in deze landen. In Scandinavische, sociaaldemocratische landen (waar de sociale zekerheid op een of andere manier is gekoppeld aan vakbondslidmaatschap) is de cao-dekking door de bank genomen licht gestegen en de organisatiegraad licht gedaald. In de overwegend Angelsaksische liberale markteconomie├źn zijn zowel de dekking als de organisatiegraad sterk gedaald. De landen op het Europese vasteland, vaak met een christendemocratische traditie, zitten daar tussenin. Tenslotte volgen de voormalige dictaturen geen duidelijk patroon.
De grafiek hierboven (klik om te vergroten) laat zien dat met name Duitsland een veel negatievere ontwikkeling heeft doorgemaakt dan te verwachten zou zijn op basis van de theorie van Schmitt en Mitukiewicz. Hoewel hun model niet alle variatie kan verklaren, lijkt hun claim dat instituties een beslissende invloed hebben plausibel genoeg. Dit impliceert dat vakbonden kwetsbaar zijn als de politieke context verandert. Dit lijkt is vooral relevant voor de landen op het Europese vasteland, waar vakbonden sterker afhankelijk zijn van instituties.
Via In These Times

No comments: