Thursday, October 9, 2008

Duyvendak: ‘Ik mis de bond in de klimaatstrijd’

[Bijdrage van Wijnand Duyvendak] - Met alle aandacht voor de kredietcrisis zouden we het bijna vergeten, maar er is ook nog zoiets als een ‘klimaatcrisis’. Ook de aanpak van deze crisis vergt een rigoureuze aanpak. Ook hier geldt dat hoe langer we het nemen van maatregelen uitstellen, des te duurder zullen we uit zullen zijn.
Het is opmerkelijk dat de vakbeweging zich zo goed als afzijdig houdt van het debat over de klimaatcrisis. Ze lijkt het wel geen probleem te vinden, of in ieder geval geen probleem waar zij zich mee moet bezighouden.
De natuurlijke tegenstrevers van de vakbeweging, de werkgeversorganisaties, denken daar heel anders over. VNO-NCW voert een zeer actieve lobby op dit terrein: of het nu invoering van de vliegtax door het kabinet Balkenende IV betreft, of het maatregelenpakket van de Europese Unie om de uitstoot van broeikasgassen met twintig procent terug te brengen – haar verzet is altijd uitgebreid en fel. Ook voert VNO-NCW met enige regelmaat zeer agressieve campagnes tegen milieuorganisaties, zoals recentelijk tegen Milieudefensie.
Ik ben er altijd voor geweest dat de vakbeweging haar taak niet te nauw opvat. Ik vond het verstandig dat de vakbeweging in de jaren tachtig actief deelnam aan de strijd tegen de kruisraketten. Bij de strijd tegen de klimaatverandering gaat het in de allereerste plaats om een kwestie van internationale solidariteit: de mensen in de ontwikkelingslanden zijn nu al het grootste slachtoffer van het veranderende klimaat en zij zullen in de toekomst nog harder getroffen worden. Het leven van honderden miljoenen mensen staat op het spel. Deze mensen zijn niet verantwoordelijk voor de droogtes, de overstromingen, de misoogsten, het gebrek aan drinkwater. Hun klimaat verandert doordat wij in de rijke landen te veel CO2 uitstoten. Maar de strijd tegen klimaatverandering is ook ons eigen belang. Nederland is één grote badkuip: doen we niks dan komt straks het water van de zee, uit de grote rivieren en uit de grond (kwelwater) op ons af.
Niks doen tegen de klimaatverandering is geen keuze. Het is ook vanuit economisch oogpunt uitermate onverstandig. Deskundigen hebben uitgerekend dat niets doen drie tot vijf maal duurder zal blijken dan nu de steven te wenden. Doen we niks dan moeten we steeds hogere kosten maken om ons aan te passen aan het wassende water, en we zullen investeringen in kolencentrales alsnog versneld moeten afschrijven als we op een (te) laat tijdstip overschakelen op duurzame energiebronnen.
In essentie draait het bij de aanpak van de klimaatcrisis om de vraag wat voor economie we willen: één die draait op, en afhankelijk is van, fossiele brandstoffen (kolen, olie, gas), of een groene economie die zeer spaarzaam omgaat met energie en die vooral afhankelijk is van duurzame energiebronnen. In het plan Green4Sure van de milieuorganisaties – waar de vakbeweging gelukkig wèl voor getekend heeft! – is helder aangetoond dat zo’n duurzame economie goed mogelijk is. Maar dan moeten we er wel voor kiezen. Deze keuzes zullen in sommige bedrijfstakken pijn doen. De werknemers hebben daar recht op een ‘warme sanering’ – ook daar zal de vakbeweging zich sterk voor moeten maken.
Ik mis de bond tot nu toe node in de klimaatstrijd. Waarom verzet hij zich niet tegen de bouw van kolencentrales? Waarom zet hij zich er niet voor in dat de internationale klimaatconferenties een succes worden? Waarom is er geen verband van groene vakbondsleden die de vakbondsleiding suggesties aan de hand doet en kritisch volgt? Waarom is de vakbond geen bondgenoot van de milieuorganisaties?

Wijnand Duyvendak is auteur van het boek ‘Klimaatactivist in de politiek’. Foto: Margot Scheerder

1 comment:

Oskar said...

In het recente internationale rapport Green Jobs, waar ook de internationale vakbondfederatie IVVV aan heeft meegewerkt, wordt terecht juist Nederland als internationaal voorbeeld genoemd van samenwerking tussen vakbeweging en milieubeweging. Kijk maar eens naar de initiatieven Groene Schatkist en het rapport en de campagne Green4sure van vorig jaar. Dit jaar trekken de Green4Sure-bondgenoten samenop in een succesvol samenwerkingsproject met de energiebedrijven verenigd in de brancheorganisatie EnergieNed. Andere actuele voorbeelden: vakbond FNV Bondgenoten organiseerde een bijeenkomst over de voorgestelde EU-klimaatmaatregelen, waaronder het veilen van emissierechten. Aldaar werden de argumenten van de mlieubeweging gesteund, ondanks de tegendruk vanuit de zware industrie en burgerluchtvaart. In de discussie over de dreigende uitverkoop van onze energiebedrijven nam vakbond ABVAKABO FNV het standpunt in dit niet te willen met als belangrijk(ste) argument dat "de energiebedrijven vanwege de klimaatcrisis een steeds urgentere taak hebben in het realiseren een duurzame, schone en zuinige energievoorziening". Die vakbond trok via de internationale federatie op de klimaatconferentie in Bali samenop met de mileiu-organisaties, met een niet mis te verstaan standpunt (zie:"Beat the Heat!").

Kortom - het ligt iets genuanceerder.