‘Supermarkt veroorzaakt racisme in vleessector’

Aanstaande vrijdag dient de Britse vakbond Unite een resolutie in op de jaarvergadering van supermarktketen Tesco, waarin het bedrijf wordt bekritiseerd omdat het verantwoordelijk is voor de uitbuiting van buitenlandse uitzendkrachten bij Britse toeleveringsbedrijven in de vlees- en pluimveesector. De resolutie wordt waarschijnlijk niet aangenomen, maar krijgt wel steun van een aantal institutionele beleggers, meldt The Guardian.
Unite zegt dat uitzendkrachten bij vleesfabrieken, merendeels migranten, routinematig lager worden betaald en slechter worden behandeld dan vaste krachten. Did zou schadelijk zijn voor de onderlinge verhoudingen en racisme aanwakkeren, waar de ‘kaalkopjes’ van de extreemrechtse BNP weer misbruik van zouden maken.
Volgens The Guardian is de resolutie de culminatie van een vier jaar lange campagne van Unite “waarin de vakbeweging zich gedwongen zag om zichzelf opnieuw uit te vinden en nieuwe pressiemiddelen te vinden in een geglobaliseerde, post-Thatcher wereld.” In 2005 nam de bond nieuwe organisers in dienst, waaronder Polen en Portugezen, om de vleessector te organiseren. Inmiddels vertegenwoordigt hij driekwart van de werknemers in de pluimveesector, waaronder veel migranten. Men heeft ook genoeg aandelen in ‘meer dan één’ supermarktketen gekocht om resoluties in te kunnen dienen.
Foto: Jordi Martorell

Migranten organiseren met taalcursussen

Het aanbieden van Engelse les kan een effectieve manier zijn om allochtone werknemers te organiseren, concludeert Jason Heyes van Birmingham University op basis van case studies over de Britse vakbonden GMB en Community. Terwijl de overheid toegang tot taallessen heeft bemoeilijkt hebben de twee bonden de kans gegrepen door gratis lessen aan te bieden aan allochtone werknemers. Hoewel lidmaatschap geen voorwaarde was om de lessen te mogen volgen zijn 26 van de 104 deelnemers aan het Community-project en 500 van de 600-700 van de deelnemers aan het GMB-project toch lid geworden.
Beide bonden hebben hun projecten uitgevoerd in samenwerking met migrantenorganisaties. Zo werd GMB een sponsor van de Poolse voetbalclub. De bond wilde niet nauw samenwerken met de katholieke kerk, omdat dit een conservatieve instelling zou zijn. Beide bonden hebben ook speciale afdelingen voor migranten opgericht.
Naast de migrantenorganisaties werkt Community ook samen met een uitzendbureau. Het uitzendbureau geeft werknemers informatie over Community, waaronder lidmaatschapsformulieren. Heyes wijst erop dat de samenwerking tot stand kwam op een moment dat Community zijn project nog niet duidelijk had verbonden met inspanningen om migranten te organiseren. “Mochten de allochtone werknemers die lid zijn van Community hun eigen eisen gaan formuleren en nastreven, dan is het nog maar de vraag of beide partijen de relatie op de langere termijn in stand wil en kan houden.”
Heyes gaat de discussie aan met John McIlroy, die heeft aangevoerd dat de huidige nadruk op loopbaanontwikkeling de Britse bonden afleidt van het organiseren van werknemers. Volgens Heyes lijkt McIlroy “onderwijs en training te associëren met een dienstverleningsmodel voor vakbonden waarin leden en potentiële worden gezien als relatief passieve, individuele afnemers van diensten.” Hij voert echter aan dat mensen collectief deelnemen aan onderwijs en training, en dat dit ertoe kan leiden dat ze actiever worden als bondslid. Hij citeert een bestuurder van de GMB: “als twee mensen langskomen van een bepaalde werkplek of als ze een kwestie of een probleem hebben, dan vroegen we ze of er een kwestie of probleem is voor de overige werknemers op die werkplek. En als dat zo is, dan vragen we ze om terug te gaan en die werknemers mee te nemen naar het centrum.”
Jason Heyes (2009), Recruiting and Organising Migrant Workers Through Education and Training: A Comparison of Community and the GMB. Industrial Relations Journal 40(3): 182-97. Afbeelding: GMB

Franse vakbond CGT ontruimt ‘sans papiers’

[Door Kees Hudig] - Hevige commotie heeft een actie van de Franse vakbond CGT in Parijs op 24 juni veroorzaakt. Een knokploeg van de vakbond heeft een groep ongedocumenteerde migranten ('sans papiers') die al een jaar lang een gebouw bezet hield met geweld ontruimd.
De CGT is een van de vijf grote Franse vakbondskoepels en is lang aan de Communistische Partij gelieerd geweest, maar beweegt zich sinds de jaren '90 steeds meer naar het midden.
De sans papiers hielden sinds 2 mei 2008 de 'bourse du travail' bezet. De bourse du travail is een gemeenschappelijk lokaal van verschillende Franse vakbonden. De sans papiers wilden regularisatie afdwingen met hun bezetting, voor zo'n 1300 mensen. Allen hebben werk en betalen belastingen. Volgens een aangepaste Franse wet kunnen 'illegalen' die aantoonbaar werk hebben, aanspraken maken op regularisatie, maar in de praktijk gebeurt dat lang niet altijd en hebben vakbonden een grote vinger in de pap bij de voordracht.
Elke woensdag werd er een publieke manifestatie gehouden in de buurt van het bezette gebouw, op de Place du Châtelet. De CGT-knokploeg sloeg tijdens de wekelijkse manifestatie toe, aangezien veel bezetters dan buiten bij de manifestatie zouden zijn. Ze verdreef de ongeveer honderd bezetters onder andere met traangas en met stokken. Omdat er ook politie-agenten gesignaleerd werden bij de aanval en de ME onmiddellijk ter plekke was, ging aanvankelijk het gerucht dat het geen vakbondsleden waren, maar verkleedde politie-agenten. Dat bleek niet het geval. Politie omsingelde na de ontruiming het gebouw en verbood de bezetters er weer in terug te keren.
Met een persverklaring heeft de vakbond officieel de verantwoordelijkheid voor de ontruiming genomen. In de persverklaring wordt verklaard dat er geen overleg met de bezetters mogelijk was en dat deze onhaalbare eisen zou stellen. "We blijven strijden voor de rechten van ongedocumenteerden" besluit de CGT-verklaring.
Organisaties van ongedocumenteerden zijn razend. Zie hier (in het Frans) commentaar. Bericht Libération over ontruiming. Blog van de bezetters. Filmpje na ontruiming:
(de leus: "CGT collabo!" - CGT collaborateurs!"). De 200 sans papiers die in de Bourse onderdak hadden gevonden, bivakkeren nu voor het gebouw (en proberen hun spullen terug te krijgen). Foto: bitin.fr

Mobiliseren werknemers uitdaging voor Lidl-campagne

Een campagne van de Duitse vakbond Ver.di om de positie van werknemers bij de Lidl-supermarktketen te verbeteren was succesvol in termen van media-aandacht. In reactie op de campagne heeft Lidl een telefonische hotline opgezet voor werknemers. De eis dat er ondernemingsraden zouden komen is echter niet ingewilligd, concluderen Katarzyna Gajewska en Johanna Niesyto in een evaluatie.
De campagne, uitgevoerd door vier fulltime medewerkers op het hoofdkantoor van Ver.di in Berlijn, ging in 2004 van start met de publicatie van een Lidl Zwartboek waarin misstanden bij Lidl-vestigingen in kaart werden gebracht. Als vervolg werd in 2006 een Europees Zwartboek gepubliceerd.
Het feit dat Lidl zijn PR-strategie aanpaste zonder de centrale vakbondseisen in te willigen kan een belemmering vormen voor toekomstige campagnes, aldus Gajewska en Niesyto. Het zal moeilijker worden om het bedrijf als ‘onrechtvaardig’ af te schilderen.
Tijdens de campagne schreef Ver.di enkele honderden nieuwe leden in, al zeggen organisers en kaderleden dat ze niet het gevoel hadden dat de campagne een succesvol was in het organiseren van werknemers. Het is moeilijk om toegang te krijgen tot werknemers en werknemers zijn bang voor negatieve consequenties als ze zich bij de bond aansluiten. Het overwinnen van deze barrières wordt gezien als één van de belangrijkste uitdagingen voor Ver.di.
Katarzyna Gajewska and Johanna Niesyto (2009), Organising Campaigns as ‘Revitaliser’ for Trade Unions? The Example of the Lidl Campaign. Industrial Relations Journal 40(2): 156-71.

Global Europe

Een aantal actiegroepen voert een kritische campagne over de Global Europe-strategie van de EU, die mede als doel heeft “om het Europese bedrijfsleven beter in staat helpen stellen om wereldwijd marktaandeel te verwerven, vaak in landen waar arbeidswetgeving grotendeels ontbreekt en vakbonden verboden zijn”.
De organisaties willen tijdens de campagne voor de Europese verkiezingen een tegengeluid laten horen, onder meer door tekstballonnen op verkiezingsposters te plakken met de tekst ‘Huh? En Global Europe dan?!’ Ook worden consultas georganiseerd waarbij het winkelend publiek zijn mening naar buiten kan brengen over de Global Europe-strategie.

‘Gegarandeerd, ik schrijf ze allemaal in!’

“De tijd dat je vader je bij de arm naar de bouwplaats nam en zei: ‘dit is je baas, dit is de vakbond, word lid’, die tijd is voorbij,” zegt Maurice Fernandes van FNV Bouw. En hij kan het weten: in 2007 maakte hij bijna 600 mensen lid, in 2008 ‘maar’ 480 en half april 2009 zit hij alweer op 150 nieuwe leden. Hij bezoekt scholen en bouwplaatsen in de regio Noord-West.
Je moet je verhaal altijd afstemmen op de mensen met wie je te maken hebt, vertelt Fernandes. Als hij scholen bezoekt vertelt hij de leerlingen dat het lidmaatschap ze geld oplevert en rekent hij op een whiteboard voor hoe dat werkt. Als een leerling die lid is van de bond een kopie opstuurt van zijn diploma of van zijn leerovereenkomst, dan ontvangt hij 60 euro. In totaal kunnen ze op deze manier 300 euro ontvangen. Het gaat om geld dat beschikbaar wordt gesteld door de werkgevers, omdat zij er belang bij hebben dat jongeren hun opleiding afmaken.
Dan kunnen leden gratis hun belastingformulier laten invullen en krijgen ze via de Belastingdienst 45% van hun lidmaatschap terug. Met hun ledenpas krijgen ze voordeel bij allerlei bedrijven en kunnen ze geld besparen op hun ziektekostenverzekering. “Per jaar kan je zo 250 euro verdienen, leg ik ze uit. En dan hebben we ook nog eens een aanbod waardoor ze goedkoper lid kunnen worden. Gegarandeerd, ik schrijf ze allemaal in!”
Als hij bouwplaatsen bezoekt schrijft hij ook nieuwe leden in, maar de bezoeken zijn vooral van belang vanuit het oogpunt van ledenbehoud. “Het is belangrijk om contact met ze te houden. Daar moeten we nog een goede modus voor vinden. Als ik mensen op de bouwplaats spreek dan hoor ik vaak: ‘eindelijk zien we iemand van de vakbond’.” Eigenlijk is het ook een taak van kaderleden om te zorgen dat de bond zichtbaar en aanspreekbaar is op de werkvloer, maar het gaat vaak om mannen van 60 jaar die niet goed weten hoe ze het gesprek moeten aangaan met de werknemers. “Ze leggen een paar pennen en folders neer en zijn weer weg, al moet ik zeggen dat er ook uitzonderingen zijn.”
Het beste is om in een koppel te werken. “Op elke bouwplaats heb je wel iemand die negatief is, daar ga je dan het gesprek mee aan en je collega kan ondertussen de andere werknemers lid maken.”
Als Fernandes een bouwplaats bezoekt dan snijdt hij vaak een actueel thema aan. Dat kan de economische crisis zijn, of de plannen om de AOW-leeftijd naar 67 jaar te verhogen.
Een thema dat momenteel mensen erg aanspreekt is het anticyclisch opleiden. “Normaal gesproken zie je bij een recessie dat eerst de flexwerkers eruitgaan en dan de jongeren. Terwijl je die straks weer nodig hebt, want binnenkort gaat een grote groep werknemers met pensioen. Bij het anticyclisch opleiden kan iemand zonder diploma die al 10 jaar metselaar is theorielessen krijgen, zodat hij dat diploma alsnog kan halen. Ook kunnen ouderen aan de slag als leermeester op scholen. Op die manier kunnen de jongeren aan het werk blijven. Scholen blijven jongeren opleiden, de doorstroming gaat door.”
In de bouw werken veel migranten. Zo was Fernandes onlangs op een bouwplaats van de Rabobank in Utrecht waar 40 Polen en 60 Duitsers werkten. “Dan heb je een talenknobbel nodig. Sommige Polen spreken Duits, maar mijn vakantie-Duits is niet voldoende om de voordelen van de vakbond uit te leggen. Ik heb enkele Pools- en Duitssprekende collega’s erbij gehaald en zo hebben we 14 leden ingeschreven.”
Het is belangrijk om duidelijk te maken dat het lidmaatschap van een vakbond geen negatieve gevolgen heeft. “In Polen kan het je baan kosten als je op je rechten staat, bijvoorbeeld als je onderbetaald wordt.” Sommige Polen die in Nederland werken zijn eerder in Duitsland lid geworden van IG Bau. “Die mensen helpen we ook. Andersom werkt het ook zo.”
Het is belangrijk om je aan te passen aan de plek die je bezoekt, vertelt Fernandes. “Ik ging een keer met een collega naar een woningbouwvereniging en daar keek iedereen op ons neer. De volgende keer kwamen we terug in een krijtstreeppak met stropdas en toen kwamen ze opeens wel op ons af. Ik heb toen in de kantine het hoofd HRM lid gemaakt.”
Meer informatie: rknoordwest@fnvbouw.nl. Foto: FNV Bouw

Vakbond moet de werkvloer op

“De vakbeweging is een emancipatiebeweging. Het is onze taak om dit op te pakken,” zei voorzitter Henk van der Kolk van FNV Bondgenoten gisteren bij de presentatie van een boek over werkende armen. Vakbonden hebben in het verleden onvoldoende oog gehad voor de onderkant van de arbeidsmarkt, zo vond ook voorzitter Edith Snoey van ABVAKABO FNV.
Er zijn inmiddels 1,25 miljoen werknemers in Nederland die moeten rondkomen van hoogstens 10 euro per uur. Gisteren presenteerde de FNV het boek Onzeker Bestaan, waarin werkende armen worden gepresenteerd. “Na dit boek kan niemand meer zeggen dat het probleem niet bestaat,” aldus voorzitter Agnes Jongerius van de FNV Vakcentrale. Het boek werd gepresenteerd aan de vooravond van het FNV-congres, waarop ‘Gewoon goed werk’ centraal staat.
De toegenomen armoede onder werkenden heeft voor een deel te maken met de flexibilisering van het werk en de privatisering van overheidstaken. Waarom heeft de FNV die ontwikkeling niet tegengehouden, zo vroeg auteur Will Tinnemans zich af.
Snoey zei dat vakbonden zich in het verleden bij privatiseringsplannen vooral hebben bezighouden met het verzachten van de gevolgen ervan in sociale plannen, maar onvoldoende oog hebben gehad voor de gevolgen voor de arbeidsmarkt op de langere termijn. Een deel van de post wordt inmiddels bezorgd door particuliere bedrijven waar de positie van werknemers slecht geregeld is. “Het is zeer de vraag of we dat nog terug kunnen draaien,” aldus Snoey.
Positiever is ze over de thuiszorg, die onder druk staat doordat gemeenten verplicht zijn om het werk aan te besteden. Hier lijkt het beter te lukken om de positie van werknemers te beschermen, mede doordat veel werknemers zich hebben aangesloten bij de bond. Bij werknemers is er ongeloof over de manier waarop de overheid met hun werk omgaan: ‘Ze zien toch hoe belangrijk het is wat we doen?’
Uit de verhalen in Onzeker Bestaan komt naar voren dat vakbonden een belangrijke rol kunnen vervullen voor werknemers aan de onderkant van de arbeidsmarkt. “We zullen ons moeten organiseren om eindelijk als normale werknemers behandeld te worden,” zegt de ongedocumenteerde domestic worker Rosaly.
Heftruckchauffeur Ashok ten Kate, die twee banen heeft, zegt dat zijn collega’s bij één van de bedrijven bang zijn voor de baas. “Mensen durven niet te zeggen wat ze vinden. Ze zijn bang dat ze ontslagen worden. Terwijl er niets strafbaars aan is om je mening te geven. Bij Super de Boer zie ik die mentaliteit niet. Daar durft iedereen te zeggen wat hij vindt. Daar is een meerderheid ook FNV-lid.”
Van der Kolk zei dat de vakbond weer meer de werkvloer op moet en op grotere schaal organisingcampagnes moet opzetten, zoals met veel succes is gebeurd op Schiphol. Daar is ruim de helft van de schoonmakers lid van de bond. Met een staking wisten ze reiskostenvergoedingen, werkzekerheid en respect af te dwingen. Namens de schoonmakers voerde Judy Lock het woord: “De Schipholschoonmakers staan zij aan zij met iedereen in dit boek.”